Zaterdag 5 juni zat Wiebe van Marrum in de studio van Radio Boarnsterstim om een verslag te doen van zijn reis naar Rwanda.

Wiebe by de Boarnsterstim

Beste lezers,

We zijn allemaal weer heelhuids thuis. Na een prima vlucht van Kigali(Rwanda) via Entebbe (Uganda) zijn we zondagochtend rond 6 uur op Brussel geland, waar we door het ontvangstcommite werden verwelkomd met spandoeken, toeters en bellen. In de Touringcar, gergeld door de ouders van Bart, konden we allerlei ervaringen uitwisselen en hebben we de film van Stefan over het leven van onze jongens in Nederland bekeken. Rond 11 uur waren we in Heerenveen, waarna ieder zijns weegs ging.

Robin heeft nog een artikel geschreven over de laatste week, door allerlei beslommeringen is dat verloren gegaan maar hij gaat het even opnieuw typen.

Al met al ben ik heel tevreden. De doelen die we hadden waren hoog.

• het maken van Schoolmeubilair
• het plaatsen van het waterfilter in een school
• het installeren van de meegebrachte machines in de werkplaats

Op wat schoonheidsfoutjes (letterlijk en figuurlijk) na, hebben we de doelen bereikt. Ondanks dat we pas de laatse week de container hadden hebben we voor de beroepsschool 6 prima werkbanken gemaakt (eigenlijk alleen met handgereedschap), we hebben voor een klaslokaal in Kabuga voor 48 leerlingen gemaakt en de opdracht (met geld) gegeven voor nog eens zo'n serie, uit te voeren door Pastor Joseph met zijn leerlingen en te bezorgen op een andere school. De laatste donderdag hebben we tot 24:00 doorgewerkt om de laatste krukjes af te krijgen, vrijdagochtend 7:00 gingen ze op transport naar Kabuga. Tijdens onze rondleiding door de school zagen we dat ze al in gebruik waren. Toch een stuk beter dan de muurtjes waar de leerlingen in andere lokalen opmoesten zitten.

Het waterfilter heb ik in de laatste week te Hanika in bedrijf kunnen stellen, tijdens de openingsceremonie op de laatste donderdag gaf de schoolleiding aan dat er al gretig gebruik werd gemaakt van de 600 liter schoon drinkwater per dag.

De machines zijn in de werkplaats geinstalleerd, afgesteld en tijdens de officiele opening aan het publiek gedemonstreerd. De twee werkplaats-begeleiders zijn kort geinstrueerd over gebruik en veiligheidsregels. Ik heb redelijk vertrouwen dat er zorgvuldig mee zal worden gewerkt.

Ook Joop van der Veen moest er aan geloven. Wim brons van Omrop Fryslân nam contact met hem op over het verblijf in Rwanda. 

Joop van der Veen

Gisteravond is de container gearriveerd, vanochtend 6 uur met de groep fanatiek aan de slag om de machines in de werkplaats te krijgen. eerst een uur de werkplaats opgeruimd, toen binnen 2 uur waren alle machines op hun plek.

Met 12 tot 14 man werden de frees en de lintzaag ( 800 kg) uit de container de werkplaats in gezeuld, wat gepaard ging met harde kreten, kreunen en zuchten. 

Op het programma stond vanmiddag shoppen  en vanavond stappenin Kigali, gevolgd door morgenvroeg de halve maraton door Maarten en Geert. Joost en ik hebben er voor gekzen om vanmiddag door te werken, de lintzaag had nogal wat aanpassingen nodig. Pastor Joseph was ook aanwezig, hij liep rond als een kind in de snoepwinkel, al die machines, al die kisten met gereedschap, het water liep hem in de mond. Met Hartmut ( de Duitse techneut) hebben we alle electrische materialen op een bestellijst geplaatst, zodat iemand het maandag kan halen. Op pinkstermaandag zijn alle winkels gewoon open.

morgen rond 14:00 komt de groep terug uit Kigali, om 15:30 moeten we in Shyogwe zijn om tegen de plaatselijke jongens te voetballen.

Maandag ga ik met Hartmut naar Hanika om daar het waterfilter bij de school in bedrijf te stellen, zodat ze daar per dag 660 liter schoon drinkwater tot jun beschikking hebben.

groeten,

Jan

Na lang wachten, en veel, heel veel gebel en heen en weer gereis tussen Gitarama en Kigali is de container er nu dan. Eindelijk!!!!!

De hele vrijdag hing het bericht in de lucht. Hij komt….hij komt. Kijk, hier in Rwanda vieren ze dan misschien niet Sinterklaas, maar zo voelden wij ons wel: als kleine kinderen die op een kado staan te wachten. De hele dag kregen we bericht: ja, hij is onderweg, ja, hij is al halverwege. Nou, als hij om …uur uit Kigali vertrokken is, dan kan hij nu……. Nee, de truck met de container gaat niet sneller dan 10 km per uur, over de bochtige wegen met z’n pittige helllingen. Vanaf een uurtje of twee wisten we het heel zeker: hij kan elk moment om de bocht verschijnen.

Vanaf vier uur hield de meerderheid van de groep het niet meer: de schaven, zagen en beitels aan de kant, de camera in aanslag en op en strategisch punt van de weg staan. Net toen wij als leiding besloten hadden dat we de uitgestelde vergadering van 17.00 naar 18.00 dan toch maar moesten beginnen, was hij er.

En om container van zo’n slordige 8 ton op z’n plek te krijgen heeft heel wat voeten in de losse aarde. Container eraf en andersom op de truck:  een dwarslader kan alleen maar een kant uit laden en lossen. Nadat hij zo ongeveer was gekanteld vanwege de schuine grond, werd er driftig met de hand geegaliseerd. Onder grote belangstelling en onder het schijnsel van de halve maan, werd hij uiteindeljk op een mooi plekje geplaatst. Oeps. Hoera!!!

De bisschop opende onder luid gejuich de deuren en: inderdaad, het was Sinterklaas. De jongens zagen direct vanalles wat ze er in hadden gestopt en gingen driftig op zoek naar voor hun belangrijke machines of gereedschappen. Wel eens vier/vijf boys gezien die half over de kop in een container hangen??

Tijdens de vergadering werd besloten dat de plek nu van de container, vlakbij de werkplaatsen van hout en metaal, ook de uiteindelijke plaats is. Daar komt dan ook het klaslokaaltje met z’n tien computers. We moesten een slordige duit extra betalen voor het uiteindelijk los krijgen en vervoeren van dat ding. Niet begroot…..Maar vanwege het feit dat we hem niet naar Kabuga brengen, verdienen we toch wat hiervan terug.

Het is nu kwart over zes op de zaterdagochtend. De jongens zijn samen met Jan aan het uitpakken en de spullen in de werkplaats zetten. Als dit bericht op de site is, ga ik er achteraan. Kijken of er nog een kado over is om uit te pakken.

Geert

Wat gaat de tijd toch snel. We zitten alweer in de derde week maar, net als heel veel andere dagen zijn we ook vandaag weer gewoon lekker bezig geweest in de Workshop.

Alle werkbanken zijn al af, behalve die van mij ik moest een een poot op nieuw maken omdat hij was gebroken, het hout waar we hier mee werken is heel hard en zit heel veel kruisdraad in.

De naam van het hout: ‘’eucalyptus’’

We proberen er met zijn alle het beste van te maken met de gereedschappen die ons ter beschikking staan. (handgereedschappen)

Maar…… vandaag is het nieuws gekomen dat de container officieel is vrijgegeven door de douane, als het allemaal goed gaat krijgen we morgen de container en dan moeten we alles nog er uit tillen en installeren maar gelukkig zijn er heel veel mensen die ons heel graag willen helpen.

Het gaat nog een behoorlijke klus worden om alle machines eruit te krijgen.

Voor de rest gaat het hier allemaal prima, we merken dat het regenseizoen tot haar einde aan het komen is want we hebben al een paar dagen geen regen meer gehad, het is hier nu elke dag wel lekker warm rond het middag uur is het 25-30 graden ‘’heerlijk’’.

We eten bijna elke avond heel lekker eten,soms Rwandees dat is niet eltijd even lekker maar we hebben het wel met zijn alle geprobeerd. Voor de rest eten we heel lekker en gevarieerd, vooral de aardappels zijn hier heel lekker!!.

Dit was weer een verslag van 1 dag in Rwanda.

Robin.

Vanochtend gingen we om 8 uur met de bus naar Kigali.

Jinke joinde onze clubje weer en Jean Pierre en Bernard ook. We werden in een drukke winkelstraat gedumpt. Daar gingen we met motors naar de ambassade van het Koninkrijk der Nederlanden. Zijn we toch nog midden in Afrika in een stukje Nederland geweest. We kregen daar te horen wat ze daar allemaal doen ,en wat voor organisaties ze helpen. Het was zeer leerzaam en vonden hel leuk dat ze ons uitnodigden.

We zijn ook naar de memorial center geweest. Daar gaven ze uitleg wat er in de jaren ‘90 gebeurd is. Bernard en Jean Pierre legden ook uit wat er gebeurd was en hun mening, het was zeer indrukwekkend. Daarna gingen wij naar de markt in Kigali, op de motors. De motor waar ik op meereed kreeg een lekke band. De andere motor bestuurders moesten lachen, ze zeiden, the muzungu is to big. Eenmaal op de markt aangekomen gingen we souvenirs en kleren kopen.

Jan en Jean Pierre zijn naar de DHL gegaan om de papieren voor de container te halen. We verwachten de container morgen of overmorgen. hèhè dat werd tijd maar hij is er nog niet.

Vriendelijke groet,

Wiebe.

Cyakabiri, 18 mei 2010 Jaaah mannn!! Weer even een update van de cameraman.

Vanochtend had ik het even heel moeilijk…ik moest namelijk om 06:15 klaar staan om per brommertaxi samen met Geert een bezoek te brengen aan de Primairy school te Shyogwe. Ja, ik ben echt een avondmens (A)…

Op deze school heb ik beelden geschoten van de “morning essembly”…een ruime 2.000 kinderen die vol enthousiasme uit volle borst gaan zingen en verschillende dansjes uitvoeren, een prachtige gewaarwording…en ja, daar werd ik toch wel een beetje emotioneel van… Hierna heeft Geert het gastverblijf voor mogelijk toekomstige stagiaires te Shyogwe gepresenteerd voor de camera. Vervolgens kwamen wij op onze weg naar een kleuterklas een bosje tegen dat BOMVOL hing met vleermuizen, bleehhh…echt vieze beesten :S

Eenmaal aangekomen bij het kleuterklasje werden wederom een aantal mooie liedjes aan ons opgevoerd door dat klasje met kleine kids. Haha dat is echt wel een schattig gezicht Inmiddels liepen Geert en ik een beetje achter op schema en moesten onze weg dus snel vervolgen naar het Health Center in Shyogwe. Hier hebben wij een interview gehouden t.b.v. een potentiële stageplek voor cursisten uit de gezondheidsbranche. Na het interview hebben Geert en ik een FIETSTAXI genomen naar de verharde weg waar 10 minuten later een taxibusje (vergelijkbaar met een VW Transporter) langs kwam om ons weer verder te brengen naar Cyakabiri. Dit busje had plaats voor zo´n 15 personen…wij zaten hierin met ongeveer 23 personen

Nu hebben we weer een prima maaltijd achter onze kiezen en heb ik even tijd om een verhaaltje te typen. Zometeen met z’n allen lekker naar het barretje voor een “Mutzig” (HET merk hier) pilsje en morgen gaan we naar Kigali, het Memorial Center en de Nederlandse Ambassade.

Greetingzz, Stefan

Alweer een week verder in Rwanda,

De tijd vliegt. In de eerste week was alles nieuw en elke ervaring een nieuwe ervaring. Nu beginnen zaken te stabiliseren. Het werk, de contacten met Rwandeszen, de onderlinge contacten, de uitstapjes en het wachten op de container.

Als we nu al een beetje terugkijken, kunnen Jan ik ik alleen maar uiterst trots en tevreden zijn over onze ploeg. Het zijn werkertjes, die er niet tegenop zien om in voor hen moeilijke omstandigheden oplossingen te zoeken. Weinig / geen machines, erg weinig gereedschap en toch heel vaak geen gemeenschappeljke taal met de maatjes, met wie ze samen een klus klaren. Werken met beperkingen, heet dat zo mooi. Ja, theoretisch kun je zeggen dat je dat kunt, maar als je dat dan ook in de praktijk bewijst, dan ben je een kanjer!!

Vrijdagavond zou er afgesloten worden rond een uurtje of vier, om nog wat tijd te hebben voor voetballen. Maar het maken van de 6 werkbanken was nog niet af (alles, werkelijk alles moet met de hand) en onze boys vroegen of ze door mochten werken. Ruim na zessen kwamen ze binnen, de houtnippers in het haar, met de meededeling: “ we gaan maandagmorgen om zes uur weer beginnen” . Nou , vanmorgen (maandag 17 mei) zat haast het hele stel om half zes aan het ontbijt en om zes uur waren ze weer bezig. Jan en ik kunnen op dit punt meer dan tevreden zjn.

De jongens komen nu net binnen voor het middageten. De eerste opmerking van Bart is: “nou, we gaan vanmiddag door tot 6 uur; dan hebben we twaalf uur gewerkt vandaag”

De eerste afspraken om bij een Rwandees gezin te slapen zijn gemaakt; samen naar het gezin van je maatje, met wie je werkt, is toch wat moeizaam. Als je geen gemeenschappeljke taal hebt, met de hele familie in een kleine ruimte slaapt, geen electriciteit of water. Ja, dat alles is toch wel heftig. Nu hebben onze boys paster Joseph gevraagd (de baas van de workshop) en Bernard, de man van het bisdom die erg vaak bij ons is. Die vinden het alleen maar prachtig en staan er helemaal open voor. Ik verwacht dat de eerste ‘uithuizigen’ morgen of overmorgen deze stap gaan maken.

Zoals gezegd is ons eerste project haast af: de zes werkbanken staan trots in de workshop, zodat er op een andere manier gewerkt kan worden dan zagen op een stapel balken  of schaven op de grond.

Het maken van de werkbanken was eigelijk wel een voorwaarde om hier verder te kunnen.

Vrijdag j.l. is er dan – eindelijk – begonnen aan de schoolmeubelen. Tja, daar sta je dan met je doelstellingen: als het kan schoolmeubelen maken voor een aantal scholen. Nú is het meer realistisch om te bedenken dat we voor één school ( en dan één klaslokaal)  aan het werk zijn.

De bisschop heeft besloten dat die school Kabuga moet zijn. Dit is de school die de basisschool in Lemmer ook heeft uitgekozen. Mijn VSO collega Micheal Tennant is daar afgelopen woensdag geweest om de kinderen te helpen met het maken van tekeningen en verhaaltjes voor de kinderen van de Tweespan in Lemmer. Hij (Micheal) heeft van een aantal van onze cursisten schriftjes, pennen en kleurpotloden meegenomen om te laten gebruiken in Kabuga. Wij gaan zelf in de laatste week op bezoek met de tafeltjes en banken en Robin kan dan de tekeningen en verhaaltjes van de kinderen van de Tweespan geven. Zo worden deze twee scholen met alkaar verbonden.

Verder heeft pastor Charlotte van verschillende cursisten kleding gekregen, om zelf een keuze te maken wie in aanmerking komt voor deze gift. Zíj kent de gezinnen goed en kan beter dan wie ook inschatten wie deze kleding het meeste nodig heeft.

Zaterdag was een grote dag: met de hele club – inclusief Jinke en onze domestique Valentine – naar het nationale park Akagera. Lekker op tijd weg (04.00 uur!!) en vanaf 07.30 letterlijk aapjes kijken en buffels, giraffes, topi’s, impalla’s vele, vele fel gekleurde vogels, hier en daar een nijlpaard en als speciale attractie drie olifanten. Hier begon het werkelijke avontuur: op het moment dat een grote mannetjes olifant vond dat de 15 meter tussen hem en onze auto te klein was begon hij met zijn oren te flapperen (van die grote Afrikaanse olifantoren!). Onze chauffeur bedacht zich niet en stuurt de auto in de blubber vóór ons: vast……. Dit is het moment van de grote adrenline shot. Jongens sprongen van bovenop de auto naar beneden en op commando duwen we uit alle macht, met de olifant dreigend achter ons.  Seconden lijken minuten, of nog langer, we geven alles. Al snel komt de auto los, wij spuiten naar binnen en vol gas. Dit alles lekker relaxt gefilmt door Stefan in de andere auto. Dit moment is later goed voor vele opgewonden verhalen.

En dan gisteren, zondag. Pastor Joseph – die van de werkplaats – had ons in zijn parochie uitgenodigd om de dienst bij te wonen. Omdat onze Nederlandse achterwerken niet drie en een half uur zitten gewend zijn, hadden we bedongen om een uurtje later te komen. Een swingend en dansend welkom in de kerk werd ons deel.

Pastor Joseph had de groep gevraagd om de preek te doen. Alle ogen dus gericht op Joost, die dat na enig denken wel wilde doen. Heb je ooit wel eens een zeventienjarige een preek zien geven over naastenliefde en in een vreemde taal, voor een kerk vol Afrikanen?!?  Joost heeft dit gedaan en alles werd keurig vertaald in het Kinyarwanda door Emmanuel Twahirwa. Na afloop was de hele groep beretrots op Joost, die dit toch maar heeft gedurfd!! Hoe zo, leren jezelf te presenteren?!? Dit kunnen we bij Joost wel afvinken! Tja, en dan het slotgebed. Totaal onverwachts werd dat ook nog aan hem gevraagd. Ook hier sloeg hij zich prima doorheen.

We zijn nu aan het begin van de derde week. Hoe goed het ook gaat, de eerste tekenen van vermoeiheid slaan toch toe. Vanmorgen grepen drie van onze jongens de kans om even wat langer te blijven liggen. Ja, een avondmens kan weken achteralkaar zo zijn best doen, maar hij wordt toch niet een ochtendmens. En vijf uur opstaan is wel wat heftig.

En dan de samenwerking. Onze jongens zijn gericht op doorwerken, prestaties leveren, nauwkeurig werken en kwaliteit afleveren. Dat staat soms wat haaks op de vaak afwachtende houding van de Afrikaanse jongeren, die soms in de ogen van ons Nederlanders lukraak aftekenen – of helemaal niet – en maar wat beginnen te zagen. Hoezo een naadloze verbinding?! De voorlopige oplossing is nu dat de groepen náást elkaar werken en niet mét elkaar en dat de doelstelling van het leren van elkaar even in de koelkast wordt gezet.

Net kregen we het bericht dat een belangrijk ducument dat naar de Nederlandse ambassade zou zijn gestuurd niet was aangekomen. Dit document hebben we nodig voor het vrijkrijgen van de container. De volgende keer diplomatieke post komt volgende week maandag…….. Dan komen vermoeiheid en teleurstelling wel even bij elkaar. Dit bericht kan betekenen dat we haast geen tijd hebben om de machines te installeren en al  helemaal niet om de Afrikanen op te leiden om met de machines te werken.

Ok, het is nu in de middag geworden, en Wiebe verteld in voor Omrop Fryslân hoe het hier gaat. Download wiebe_radio_fryslan.mp3

Groeten uit Cyakabili, Rwanda,

Geert en Jan.

vrijdag 14 mei

vandaag een dag van even de beuk er in. De werk banken zijn nu allemaal zo goed als af.

Alle onderstellen van de werkbanken zijn af en de tafel bladen zijn verlijmd.

Ook zijn we vandaag begonnen met het voorbereidingswerk  voor de school bankjes en tafeltjes,

Alle onderdelen zijn al op breedte en dikte geschaafd zodat we maandag om 6 uur kunnen beginnen met het maken van de school meubels.

Vanmiddag heeft Maarten samen met Eric (onze kok) samboza’s gemaakt. Dat zijn een soort loempia’s  met gehakt.

Die hebben ze gemaakt omdat we morgen (zaterdag 15 mei) op safari gaan.

We moeten morgen om kwart over 3 ‘s nachts  uit bed en dan ontbijten want, om 4 uur staan er 2 busjes klaar die ons naar het nationale park brengen

Groeten uit Rwanda van Joop en Bart.